Forum Obserwatora III

[Watcher]

EPOKA HEROICZNA



Aonion by?o niegdy? kresow?, niemal nie zamieszkan? prowincj? Tala Ann-Vala. Gdy ze wschodu nadesz?y barbarzy?skie plemiona Pallandów i w zachwycie poprosi?y elfy o mo?liwo?? ?ycia u ich boku, Wielka Królowa Telmina Sallan nie waha?a si? wi?c przyznaj?c im w?a?nie Aonion jako ich now? ojczyzn?.
Pallandowie nadci?gn?li z odleg?ego wschodu, zza Smoczych Gór. Toczyli tam beznadziejne walki z goblinami, które s?u?y?y Samothowi, Wielkiemu Demonowi Sarona. W tych mitycznych czasach królem Pallandów by? heros Erek, który pono? by? synem Mannasa (odpowiednik Marinusa). Erek zdo?a? pokona? Wielkiego Demona, lecz przyp?aci? to ?miertelnymi ranami. Jego ostatnim poleceniem by?o odej?cie Pallandów na zachód.
Niewielu prze?y?o Tu?aczk?. Szczególnie trudne by?o przebijanie si? przez pogórze Smoczych Gór, gdzie prócz goblinoidów zawzi?tymi wrogami okazali si? Torrowie. Heros Tezeon, który równie? uwa?any by? za syna Mannasa znalaz? wtedy magiczny podwójny topór nazwany Górskim P?omieniem. Ubrany w zbroj? stworzon? przez samego Herdosa, boga kowali rozgromi? si?y Dagów samotnie broni?c si? w w?wozie Abnir.
Inna grupa Pallandów prowadzona przez Antylocha, bratanka samego Ereka dosta?a si? w pu?apk? zastawion? przez hobgobliny. Z tysi?ca wojowników prze?y?o tylko 20, lecz z hobgoblinów nie prze?y? nikt. Gdy pokryty plugaw? krwi? Antyloch I Dwudziestu M??nych powróci?o do obozu, kobiety chwyci?y za w?ócznie i same do??czy?y do stra?y. Ta Armia Wdów jako pierwsza dotar?a do granic Tala Ann-Vala.
Dumny Antyloch nie chcia? b?aga? o pomoc aroganckich w?adców Krainy Wielkiej Matki, lecz zosta? okrutnie zbesztany przez sw? matk?, Egeri?. Chmurny Antyloch ugi?? si? i poprosi? Telmin? Sallan o pomoc. Widz?c wielkie zamieszanie w?ród wrogów Tala Ann-Vala wywo?ane w?drówk? Pallandów, Wielka Królowa pos?a?a swe armie z odsiecz?.
Niektóre grupy Pallandów wci?? jeszcze wtedy przekracza?y Góry Smocze. Ostatni? z nich prowadzi? Egezippos, niepokonany dzi?ki Egidzie, tarczy stworzonej ze skóry Amaltei, Boskiej Kozy. Ca?e plemi? Egezipposa zreszt? zmieni?o si? w wielk? tarcz?, przyjmuj?c? na siebie ciosy goblinów z resztek pa?stwa Samotha. Owi Egezyppidzi, bo tak zacz?li si? nazywa?, w pewnym momencie uznali, i? dalsza ucieczka nie ma ju? sensu. Uzbroili wi?c swoje ?ony i wspólnie stan?li naprzeciw wroga na Prze??czy Krwi. Zaatakowa?o ich 50000 goblinów wspieranych mroczn? magi?. Egezippos ustawi? swych wojowników w rz?dach, co sta?o si? pierwowzorem pó?niejszej falangi. Przez 3 dni Egezyppidzi odpierali ataki a ich szeregi topnia?y. Trzeciego dnia dotar?a niespodziewana odsiecz - Pallandzi prowadzeni przez Menelaosa postanowili zawróci?.
Mówi si?, ?e podczas Tu?aczki zgin??o czterech na pi?ciu Pallandów. Walk takich jak powy?sze stoczono tyle, ?e s? dzi? tematem tysi?ca mitów. Nagroda wszak?e by?a szczodra. Nagrod? by?o Aonion.

[Watcher]

EPOKA MIKINE


Przekazanie Aonion odby?o si? w roku 490 przed ko?cem EL. Wodzowie Pallandów na w?asn? r?k? podzielili pó?wysep mi?dzy siebie, tworz?c 20 królestw.
Szybko okaza?o si?, ?e najpot??niejsze okaza?o si? królestwo Tezeona. Przy pomocy elfiego architekta sil Thoan Ivaisa zbudowa? on pot??n? fortec? nazwan? Mikine. Jej ogromne, kamienne mury zainspirowa?y inne królestwa do stworzenia podobnych stolic. Rozpoczyna?a si? epoka Mikine, która potrwa do czasów Spustoszenia.
Wszystkie królestwa pozostawa?y niezale?ne, lecz wszystkie uznawa?y autorytet Mikine, wszystkie poza Wdowim Królestwem Tenionu, którym rz?dzili potomkowie Antylocha. Tenion po?o?ony na skrajnej pó?nocy Aonion utrzymywa? specjalne stosunki z Tala Ann-Vala i nie miesza? si? zbytnio do spraw po?udniowych królestw.
Najs?awniejszym wydarzeniem epoki by?a wielka wojna z Tager?, bogatym królestwem z Araksji. Zgwa?cenie przez tagerskiego królewicza córki króla Oginy Saeny spowodowa?o ekspedycj? karn? Pallandów, która trwa?a 8 lat i sko?czy?a si? zniszczeniem Tagery. Wydarzenia te opisane s? w "S?owie", eposie bohaterskim stworzonym przez Gerona.
Podczas Wielkiej Wojny oddzia?y sil nam Addana Sallana zdoby?y i zniszczy?y wierne Usanie Aonion. To by? koniec epoki Mikine.

[Watcher]

EPOKA CIEMNA


Najazd mrocznych elfów a pó?niej zniszczenia spowodowane Spustoszeniem na ponad czterysta lat zdruzgota?y cywilizacj? pallandyjsk?. Upad?y wszystkie królestwa mikinejskie, zanik?o pismo, przestano budowa? z kamienia. Pallandowie stoczyli si? w barbarzy?stwo, z którego powstawa? zaczn? dopiero oko?o roku 400 EK.
Bardzo niewiele wiemy o tych czterech stuleciach. Kilkakrotnie Aonion by?o wtedy celem najazdów: goblinów, Torrów i Hauków, którzy w?a?nie wtedy, w zwi?zku z wielk? w?drówk? ludów, pojawili si? na pó?nocnych rubie?ach pó?wyspu i ju? tam zostali. Pod koniec czwartego stulecia na pó?nocy pojawi?y si? te? krasnoludy, które za?o?y?y nie?le prosperuj?ce królestwo Ekrendaru. Ekrendar próbowa? ekspansji w g??b Aonion, lecz powstrzymany zosta? przez pallandyjskich barbarzy?ców. Owe walki z krasnoludami to pierwsze pewne wiadomo?ci z Epoki Ciemnej.
Jednocze?nie walki te ow? epok? ko?cz?.

[Watcher]

EPOKA ODRODZENIA


Na prze?omie czwartego i pi?tego stulecia Epoki Krasnoludów krasnoludzkie królestwo Ekrendar w kilku kolejnych wojnach próbowa?o narzuci? sw? wol? ca?emu Aonion. Bezskutecznie.
Twardy opór stawi?y tak zwane Wdowie Plemiona zgrupowane wokó? ruin po Tenionie. Gdy krasnoludzkie oddzia?y zdo?a?y si? przez nie przebi?, drog? zagrodzi?y im kolejne szczepy, walcz?ce co prawda osobno, lecz jednakowo twardo. Te wojny pozostawi?y trwa?y ?lad w ?wiadomo?ci Pallandów. Nape?ni?y ich poczuciem w?asnej si?y, wzmocni?y te? rodz?ce si? ju? od jakiego? czasu struktury poleis.
Polis to spo?eczno?? wojowników. Wojna od zawsze by?a w centrum ?wiadomo?ci Pallandów, lecz wydaje si?, ?e dopiero walki z Ekrendarem ostatecznie sprawi?y, ?e to wojownicy stworzyli rdze? nowych pa?stw pallandyjskich. Poniewa? krasnoludy by?y przera?aj?co gro?nymi przeciwnikami, przed którymi trudno by?o ukry? si? w górach, Pallandowie znowu zacz?li budowa? pot??ne fortyfikacje, tym razem na akropolach, Wysokich Miastach. Z pierwszym polis tego typu zetkn?li si? w?a?nie Ekrendarczycy - by?o to Tazos, najwi?ksze miasto Wdowich Plemion.
W przeci?gu nast?pnych 200 lat powsta?o oko?o 50 nast?pnych poleis - to b?dzie rdze? przysz?ej geografii politycznej Aonion. Pewna liczba poleis powstanie te? w Epoce Archaicznej, lecz te najsilniejsze wywodzi? si? b?d? z Epoki Odrodzenia. To wtedy powstanie Sargos, Alis, Leukene, Chalkis, Atrea, Koroneja, Beotia, Symfajon, Dellis, Rodonis... Wtedy te? uformowa?y si? ustroje poleis, z istniej?cymi wsz?dzie zgromadzeniami ludowymi i wiecznie z nimi skonfliktowanymi arystokratycznymi urz?dnikami (monarchia przetrwa?a tylko w Sargos i Leukene).
Epoka Odrodzenia sko?czy?a si? oko?o 700 roku EK. Wraz z pocz?tkiem kolonizacji.

[Watcher]

EPOKA KOLONIZACJI


Nie wiemy dok?adnie, kiedy pojawi? si? Tyran z Samos. Nie wiemy, jakie naprawd? by?y jego intencje. Anvelas Ullanor po prostu si? pojawi?.
By? mrocznym elfem z Tala Varonn. Twierdzi?, ?e przyby? z ostrze?eniem przed rosn?c? pot?g? saronickiego imperium, nigdy jednak nie dowiemy si?, czy mówi? prawd?. W ka?dym razie przej?? w?adz? nad polis Samos oko?o 680 roku EK i w Aonion zmieni?o si? wszystko.
Tyran by? uzdolnionym demonologiem i wkrótce s?siedzi poznali owoce jego talentu. Pod koniec VII wieku EK ca?a równina Anis znalaz?a si? pod wp?ywem nowej lokalnej pot?gi.
Niektórzy przera?eni Pallandowie rozpocz?li ucieka? z Aonion, tak rozpocz??a si? kolonizacja. Pierwsze kolonie uciekinierów powstawa?y w Pelleum i na Laurion, wkrótce jednak nowe poleis wyrasta? zacz??y równie? we wschodniej Araksji oraz na wybrze?ach Morza Hauko?skiego. Kolonizacji nie powstrzyma?o nawet ostateczne pokonanie Tyrana w 721 roku EK - kolonie okaza?y si? by? zyskowne.
Nowe miasta nie by?y podporz?dkowane metropoliom, ale utrzymywa?y z nimi ?ywy kontakt, mi?dzy innymi religijny... g?ównie jednak handlowy. Pallandowie stawali si? ekonomiczn? pot?g? Gorzkich Wód (dzi?: Nasze Morze) z któr? rywalizowa? mogli jedynie Iduanie. Pod koniec Epoki Krasnoludów niektóre kolonie sta?y si? pot??niejsze ni? metropolie, do najbogatszych nale?a?y Syrakuzy na Laurion, Laodikeia i Sarassos w Pelleum, Lade w Araksji oraz Oropos i Olbia nad Morzem Hauko?skim. Wtedy te? powsta?a trirema: nowy, zabójczy rodzaj okr?tów wojennych, które sta?y si? równorz?dnymi rywalami galer Iduanów.
Samo Aonion równie? ros?o w si??. Zwyci?stwo nad Tyranem wbi?o Pallandów w dum? i poczucie wy?szo?ci nad s?siadami. Zagra?aj?cy im krasnoludowie wpadli w ogromne k?opoty wewn?trzne, które ostatecznie sko?czy?y si? zniszczeniem ich przed pot??niej?cych Hauków.
Którzy na jaki? czas powstrzymaj? mocarstwowe aspiracje Pallandów.

[Watcher]

Z?OTE LATA


Pod koniec Epoki Kolonizacji narastaj?ce zagro?enie ze strony pot??niej?cych Hauków oraz wzajemne niesnaski spowodowa?y powstawanie symmachii, sojuszy obronnych tworzonych wokó? najpot??niejszych poleis.
Trzy spo?ród nich wyró?nia?y si? szczególnie.
Sargos by?o polis o najwi?kszym terytorium, dzi?ki podpojowi Tripolis którego mieszka?cy zmienieni zostali w niewolników. Aby utrzyma? ich w pos?usze?stwie od mniej wi?cej pocz?tku Epoki Ludzi Sargejczycy zmienili swoje pa?stwo w ogromny obóz wojskowy czuj?cy pogard? wobec ca?ej reszty ?wiata. Bezlitosne, surowe wychowanie sargejskie szokowa?o i wzbudza?o podziw, a sargejscy hoplici na polach bitewnych siali groz?. Nic dziwnego, ?e poza Koronej? wszystkie poleis równiny Agis zgrupowa?y si? w Symmachii Sargejskiej (265 EL).
Alis by?o najludniejszym miastem Aonion, u progu IV wieku liczy?o sobie prawie 100000 mieszka?ców i od 277 roku EL by?o demokracj?. Pod opiek? licz?cej 400 trier floty alizyjskiej chroni?y si? przede wszystkim poleis z wysp Morza Pallandyjskiego, st?d nazwa sojuszu: Symmachia Morska.
Tazos le?a?o w cieniu Gór Bogów na pó?nocy. Wielkie kopalnie z?ota i tradycja Wdowich Plemion broni?cych si? wspólnie przed wrogiem sprawi?y, ?e Symmachia Pó?nocna powsta?a jako pierwsza w Aonion, jeszcze w czasach wojen z Ekrendarem (wtedy jeszcze zwana po prostu Symmachi?).
W III wieku EL rosn?? zacz??a pot?ga królestwa Hauków. Ci mówi?cy po pallandyjsku ludzie przez Pallandów uwa?ani byli za barbarzy?ców. Przez wieki ich rozleg?e królestwo znajdowa?o si? w stanie permanentnego kryzysu - a? do panowania Tylipposa III (218-251 EL). Ten wybitny w?adca ?elazn? r?k? przywo?a? do pos?usze?stwa hauko?skich arystokratów i rozpocz?? polityk? ekspansji. W porozumieniu z m?od? republik? vandejsk? Tylippos w latach 221-227 z?ama? opór ambitnego plemienia Terantów i przy??czy? ich do Haukonii. Krwawo st?umi? równie? ich powstanie, które wybuch?o w 234 roku EL. Mi?dzy 232 a 240 rokiem EL zmusi? do pos?usze?stwa plemiona Mewarów, Omenerów i Indarów, docieraj?c pó?nocnymi granicami Haukonii do Czarnej Bariery (w okolicach Królestwa Egron).
Haukowie zainteresowali si? te? Aonion. W 238 roku Tylippos podporz?dkowa? sobie wielkie polis Trojzeny, Stagiros. Poniewa? Stagiros nale?a?o do Wdowich Miast (cho? nie nale?a?o do Symmachii Pó?nocnej), Tazos odpowiedzia?o wojn?. Wojska tyrana Tazos Uniasa zosta?y jednak rozbite i Stagiros pozosta?o w hauko?skich r?kach. Co wi?cej, do ko?ca swego panowania Tylippos rozci?gn?? granice swego pa?stwa jeszcze na cztery inne poleis Trojzeny. Po?udniowa strefa wp?ywów Hauków opar?a si? na Egerii.
?mier? Tylipposa III w 251 roku EL oznacza?a chwil? wytchnienia dla poleis Aonion, gdy? jego synowie rozpocz?li mi?dzy sob? za?art? wojn? domow?. Do czasu jednak. W 281 roku EL na tron hauko?ski wst?pi? wnuk Tylipposa, Amyntas II Wielki. Odtworzy? on potencja? militarny pa?stwa i do 287 roku EL podbi? rozleg?e królestwo Hermandów. Nast?pnie zwróci? si? przeciw Aonion.
W 288 roku EL Stagiros zbuntowa?o si? przeciw w?adzy Amyntasa. Gniew króla obróci? miasto w ruin?. Pallandowie z przera?eniem opowiadali o polowaniach na ludzi, które urz?dzili sobie Haukowie w zdobytym mie?cie. Stagiros by?o miastem szczególnym i ?wi?tym - tu znajdowa? si? Gaj M?drców, w którym uczyli si? uczeni filozofowie, tu znajdowa?a si? wielka ?wi?tynia Ereka zwana Erepolem, tu te? wed?ug legend zgin?? Antyloch. Zniszczenie tego miasta wywo?a?o w Aonion oburzenie.
W 289 roku wi?kszo?? poleis Aonion zawi?za?o ?wi?t? Symmachi?, sojusz wojskowy który niedwuznacznie wrogo odnosi? si? do Haukonii. Amyntas II nie zamierza? czeka? - latem jego armia najecha?a Trojzen?. Rozpocz??a si? Wojna Hauko?ska, rozpocz??y si? Z?ote Lata.
Si?y hauko?skie przekroczy?y Egeri? i zaatakowa?y Patras. Haukowie dysponowali machinami obl??niczymi, a mury Patras by?y s?abe - szturm zako?czy? si? wi?c kolejn? rzezi?. Oburzone Wdowie Plemiona zarz?da?y od Symmachii natychmiastowego kontrataku, lecz dowodz?ce Symmachi? Sargos nie zamierza?o nara?a? si? na dzia?ania konnicy Amyntasa. Si?y aonio?skie skoncentrowa?y si? w okolicach Misai, gdzie w?skie przej?cia mi?dzy kamienistymi wzgórzami wydawa?y si? by? idealne dla falangi. Rachuby te okaza?y si? by? s?uszne - pod Taronem wojska Amyntasa zosta?y rozgromione.
Wra?enie tego zwyci?stwa by?o ogromne. Zbuntowali si? Hermandowie i Amyntas musia? si? skupi? na t?umieniu tej gro?nej rebelii. Dzi?ki temu konsekwentne dzia?ania Symmachii w latach 290-293 doprowadzi?y do wyzwolenia wszystkich zaj?tych wcze?niej miast Trojzeny. Rozpocz?to odbudow? Stagiros.
Ale Amyntas Wielki nie zapomnia? o aonio?skich wrogach. W 294 roku EL niespodziewanie flota hauko?ska przewioz?a 15000 hoplitów hauko?skich w okolice Beotii. Armia dowodzona przez samego Amyntasa omin??a to miasto i przypu?ci?a atak na Bram? Senopilus. Oddzia?y kilku pospiesznie zebranych si? sele?skich zosta?y zmasakrowane i Haukowie wkroczyli do Agis, ojczyzny Sargos. Amyntas postanowi? uderzy? w samo serce Symmachii. W tym samym czasie druga armia hauko?ska dowodzona przez Aragosa, syna Amyntasa zaatakowa?a Antylochis w Trojzenie, nie pozwalaj?c Wdowim Plemionom pój?? z odsiecz? swym po?udniowym sojusznikom.
W tej godzinie próby Pallandowie zdali egzamin. Na pó?nocy Antylochis opar?o si? zajad?ym szturmom Hauków, z kolei na po?udniu pod Kapen? dosz?o do strasznej, krwawej bitwy Amyntasa z armi? Sargos, po której Haukowie rozpocz?li odwrót. Amyntas zdo?a? jeszcze pod Leukene rozbi? próbuj?c? go zablokowa? armi? Alis, lecz i tak jego pozycja by?a ju? stracona - flota hauko?ska zosta?a rozgromiona w bitwie pod Naupaktos. ?cigany przez nieub?aganych Sargejczyków Amyntas pope?ni? samobójstwo, a jego armia uleg?a zupe?nemu rozpadowi.
Kl?ska Hauków w 294 roku EL by?a wprost osza?amiaj?ca, nie zako?czy?a jednak Wojny Hauko?skiej. W ?wi?tej Symmachii wybuch?y spory, co do dalszego biegu rzeczy. Wdowie Plemiona nalega?y na inwazj? na Haukoni?, czemu sprzeciwiali si? Sargejczycy. Rada Starszych z Antylochis zagrozi?a wyj?ciem z Symmachii i prowadzeniem wojny na w?asn? r?k?. Alis i Beotia stan??y na kraw?dzi wojny, gdy? Alis oskar?a?o Selenów i? nie pospieszyli im z pomoc? w przeddzie? kl?ski spod Leukene.
Animozje te by?y zr?cznie podsycane przez Aragosa, nowego króla Hauków. Tradycyjnie pocz?tek panowania musia? on po?wi?ci? na opanowanie sytuacji we w?asnym królestwie, lecz w 301 roku EL by? ju? gotów do odwetu. Tym razem Haukowie poprowadzili prawdziwie wielk? wypraw?, na Aonion ruszy?o ponad 50000 zbrojnych, w tym nowi sojusznicy w?adców z Andali - Epiroci. Aragos tym razem zaatakowa? dawne ziemie Haukonii - Stagiroz i inne poleis wybrze?a trojze?skiego na pó?noc od Egerii. Zaj?? je wszystkie, po czym przekroczy? rzek? i zmusi? do kapitulacji Patras. W ten sposób sko?czy?a si? kampania roku 301.
Sukcesy hauko?skie i rozmach inwazji zaalarmowa? Pallandów, którzy od?o?yli na bok swary. W 302 roku EL Symmachia zdo?a?a wystawi? armi? prawie 40000 hoplitów. Dowodzona przez sargejskiego króla Kleona stan??a w okolicach Atrei, by powstrzyma? spodziewan? hauko?sk? ofensyw?. Aragos przechytrzy? jednak Pallandów i przez Epir zaatakowa? równin? Anis. Armia pallandyjska zdo?a?a powróci? i pod Samos stawi? czo?a agresorom. Bitwa pod Samos z?ama?a militarn? pot?g? Haukonii. Na polu walki pozosta?o prawie 20000 zabitych poddanych Aragosa, w tym on sam. W?ród pozosta?ych przy ?yciu Erekidów (tak nazywa?a si? dynastia panuj?ca w Haukonii) wybuch?a wojna domowa i nikt ju? nie mia? g?owy do kontynuowania wojny z Aonion. Do ko?ca 302 roku EL wyzwolono Trojzen? i odebrano Haukom pó?nocne wybrze?e zatoki Ainas. Taki by? koniec Wojny Hauko?skiej, wojny która udowodni?a ?wiatu, ?e narodzi?a si? nowa pot?ga.
T? pot?g? nie by? w stanie wstrz?sn?? nawet ogromny najazd Saków, który nast?pi? w 325 roku EL. Prawie tysi?c Trupich ?odzi dowodzonych przez W?adc? Strachu o imieniu Zergez wyl?dowa?o w kilku miejscach Agis i Attyki. ?wi?ta Symmachia ju? wtedy nie istnia?a, nie przeszkodzi?o to jednak nawi?za? wspó?pracy mi?dzy symmachiami Sargejsk? i Morsk?. W monumentalnej bitwie pod Sargos si?y nekromanty zosta?y wyci?te w pie? i Zergez zgin??. To gigantyczne zwyci?stwo sprawi?o, ?e Pallandowie zacz?li my?le? o ekspansji zewn?trznej. W kilku wojnach toczonych do 330 roku EL Wdowie Plemiona zdo?a?y uzale?ni? od siebie Haukoni?, która podzielona by?a teraz na cztery królestwa. Nast?pnie Symmachia Pó?nocna wda?a si? w ci??kie walki w Epirze, które nie przynios?y zadowalaj?cych rezultatów. Z kolei Alis rozpocz??o podbój Araksji. Szczególne zas?ugi mia? tu strateg Iskander, który w latach 351-359 EL dotar? ze swoimi hoplitami a? do Isin i narzuci? alizyjsk? zwierzchno?? miastom idua?skim. Nawet konserwatywne Sargos da?o si? skusi? marzeniom o imperium i mi?dzy 355 a 360 rokiem EL zaj??o bogate w ?elazo Ogniste Wyspy.
Jeszcze wa?niejsze rzeczy rozgrywa?y si? w aonio?skiej kulturze. Szczególnie demokratyczna Alis okaza?a si? by? ?yznym gruntem dla rozwoju nowych idei. Ju? pod koniec III wieku EL rozwija? si? tam zacz?? teatr, którego ostateczne fundamenty stworzy? Spites, twórca dramatu "Haukowie", w którym stara? si? ukaza? kolosalne ró?nice mi?dzy Pallandami a barbarzy?skim pa?stwem z pó?nocy. Jeszcze dojrzalsi okazali si? Anakles i Orantes, tworz?cy dramaty o ludziach stawianych przed wyborami, z których ?aden nie by? dobry (chyba najlepszy przyk?ad: "Odipos"). Równie? w Alis tworzy? Egoras, jeden z najwybitniejszych rze?biarzy Aonion, twórca dziesi?ciometrowego pos?gu bogini Irin, opiekunki miasta. On te? zaprojektowa? zabudow? alizyjskiego akropolu, uznawanego za najwspanialszy kompleks ?wi?tynny w Aonion.

cdn

[Watcher]

WOJNA TRZYDZIESTOLETNIA


W 386 roku EL w dwóch jednocze?nie polis Aonion wybuch?y wojny domowe. W Etherze zwolennicy Sargos obalili rz?dz?c? dot?d elit? sprzyjaj?c? Alis, w Thoranie dosz?o do odwrotnego zamachu stanu. W Symmachii Sargejskiej i Morskiej wydarzenia te doprowadzi?y do wrzenia. Od dawna ju? wzajemna wrogo?? by?a coraz wyra?niejsza, teraz jednak eksplodowa?a ona w p?omiennych mowach zwolenników wojny. Jeden z sargejskich królów, Antypos II próbowa? co prawda mediacji, ale szybko zosta? zakrzyczany. To mia?a by? szybka wojna, zarówno w oczach Sargejczyków jak i Wyspiarzy.
Ju? pierwsze lata wojny przekre?li?y te optymistyczne rachuby. Do 391 roku EL dzia?ania wojenne przebiega?y ci?gle z t? sam?, nu??c? rytmik?: Sargejczycy pustoszyli okolice Alis, Alizejczycy pustoszyli wybrze?a równiny Agis. W 391 roku EL dosz?o do pierwszego wa?nego prze?omu: sprzymierzona z Sargos Beotia skapitulowa?a przed hoplitami Redymantasa z Alis. Odda?o to alizejskiej dominacji praktycznie ca?y p?askowy? Selene. Sargos znalaz?o si? w kleszczach.
Rozerwa? je Antypos II. W 392 roku EL przeprowadzi? zbrojn? ekspedycj? do Araksji, alizejskiej kolonii b?d?cej g?ównym dostawc? zbo?a do stolicy Symmachii Morskiej. Dla Alis by?o to ca?kowite zaskoczenie. Dzi?ki zaskoczeniu Sargejczycy wdarli si? do Iskandarion, wspierany przez najemników z Trebizondy. Co prawda w 394 roku Antypos zgin?? w przypadkowej potyczce, ale si?y sargejskie w Araksji ju? zosta?y, Iskandarion pozosta?o w ich r?kach a? do ko?ca Wojny Trzydziestoletniej.
W 395 roku si?y sargejskie przeprowadzi?y ofensyw? w Selene, zwyci?sko podporz?dkowuj?c sobie ca?y zachód p?askowy?u. Co wi?cej, w pierwszej du?ej bitwie wojny, nad Litasem, Sargejczycy wyci?li 8000 alizejskich hoplitów, co uniemo?liwi?o Wyspiarzom przeprowadzenie odsieczy dla obl??onego przez Sargos Leukene (które skapitulowa?o miesi?c pó?niej).
Zawarto wtedy rozejm, który przetrwa? do 398 roku. W mi?dzyczasie dyplomacji Alis uda?o si? przeci?gn?? na swoj? stron? Symmachi? Pó?nocn?, co postawi?o Sargos w niebezpiecznej sytuacji. By unikn?? wzi?cia w kleszcze, eforowie zerwali rozejm i w 398 roku sargejscy hoplici przekroczyli Aratos, witani entuzjastycznie w arkadyjskim Symfajonie. Oddzia?y Tazos zast?pi?y Sargejczykom drog? pod Misai, gdzie ponios?y druzgoc?c? kl?sk?.
Wiele rzeczy zacz??o wtedy i?? ?le dla Sargos. Pod koniec 398 rokuniespodziewane uderzenie Alis zaj??o Leukene. Rok pó?niej w Itomenoj przej?li w?adz? zwolennicy Wyspiarzy, co by?o ju? bezpo?rednim zagro?eniem dla Sargos. W 400 roku EL Symmachia Sargejska zawar?a pokój z Symmachi? Pó?nocn?, w którym uznano wszystkie ziemie na pó?noc od Aratos za stref? wp?ywów Tazos.
Nast?pne dziesi?ciolecie to niszcz?ce walki w Agis, Attyce, Selene i Anis. Alizejczycy próbowali te? wyprze? Sargejczyków z Araksji, bez decyduj?cego jednak sukcesu ze wzgl?du na pot?g? Trebizondu. Uda?o im si? za to st?umi? gro?ne powstanie na wyspie Chalkidike oraz utrzyma? sw? dominacj? w Itomenoj.
Z wolna si?y obu stron wyczerpywa?y si?. W latach 411-413 toczy?y si? przewlek?e negocjacje, co chwila przerywane przez lokalne dzia?ania zbrojne. W 414 roku Antyposowi IV uda?o si? zawrze? sojusz z Symmachi? Pó?nocn? i Sargos ponownie uderzy?o na Attyk?. W morderczej bitwie pod Serassos zgin??o ponad 15000 hoplitów z obu stron. Masakra zako?czy?a si? minimalnym zwyci?stwem Sargos, lecz ich oddzia?y nie mia?y ju? si? na dalszy marsz.
Rok pó?niej rozpocz??a si? ofensywa Tazos. Niemal bez walki pod ich zwierzchno?? odda?o si? ca?e Selene i Wdowie Plemiona rozpocz??y obl??enie Alis. Rok pó?niej stolica Symmachii Morskiej skapitulowa?a. Wojna Trzydziestoletnia by?a sko?czona.

cdn

[Watcher]

CZAS SPORÓW


Realnym zwyci?zc? Wojny Trzydziestoletniej by?a Symmachia Pó?nocna. Sargos by?o ?miertelnie wyczerpane i pomimo presti?owego sukcesu, szybko zacz??o traci? kontrol? nawet nad Agis. Gro?nym przeciwnikiem Sargos sta?o si? polis Itomenoj, które w 418 roku EL w istocie doprowadzi?o do rozpadu Symmachii Sargejskiej. Ostatecznie sprawy w Agis uregulowane zosta?y przez armi? Tazos, która wkroczy?a tam w 419 roku. Ustanowiono równowag? si?, któr? kontrolowa? mog?y Wdowie Plemiona.
Wobec hegemonii Symmachii Pó?nocnej szybko wyros?a opozycja. Pocz?tkowo skupia?a si? ona wokó? bogatego miasta Libis, le??cego u uj?cia Aratosu do Morza Pallandyjskiego. W 425 roku si?y Libis zosta?y jednak pokonane przez wybitnego wodza Raundesa, samo miasto pozbawione murów obronnych przesta?o odgrywa? powa?n? rol? w Aonion. Wtedy jednak rosn?? zacz??a rola Etolii, szczególnie najwi?kszego etolskiego polis o nazwie Dellis. Dellijczycy nawi?zali cichy sojusz z odbudowuj?cym swoje znaczenie Alis i zacz??o zagra?a? tazejskim pozycjom w dolinie Aratosu i w Anis. Przej?cie na etolsk? stron? Mantinei w 431 roku przechyli?o szal? i Symmachia Pó?nocna zadecydowa?a o wojnie.
Si?y Tazos szybko zgniot?y armi? Alis pod Koprogos, ale Etolia okaza?a si? by? twardsza. Jej ziemie to w du?ej mierze wzgórza, na których ci??ko manewrowa?o si? tazejskim hoplitom. W 433 roku dali si? wci?gn?? w pu?apk? w w?wozie Thanos i jedynie dzi?ki twardej postawie z niej si? wyrwali, trac?c ponad 3000 zabitych. Rok pó?niej dosz?o do zupe?nie nieudanego obl??enia Andrakos.
Przywódcy Wdowich Plemion byli jednak uparci. W 435 roku EL Raundes rozbi? id?cych z odsiecz? hoplitów Sargos pod Aronej? i zdoby? wreszcie Andrakos. Bezpo?rednio zagro?one Dellis zdecydowa?o si? na negocjacje. Rok pó?niej Etolowie podpisali pokój, Symmachia Dellijska zosta?a oficjalnie rozwi?zana. Trwa?y jeszcze uporczywe walki z nie mog?cym pogodzi? si? z pora?k? Sargos. Ostatecznie w 440 roku EL upokorzone polis zosta?o zdobyte i spl?drowane przez Raundesa i Symmachia Sargejska uleg?a rozwi?zaniu. To by?o apogeum hegemonii Tazos.
Ju? dwa lata pó?niej wybuch?a kolejna wojna. Sojusz Alis i bogatej Chalkis zaatakowa? pozycje stronników Symmachii Pó?nocnej w Selene. Swego rodzaju zach?t? do tych ?mia?ych dzia?a? by?a ?mier? Raundesa, który zgin?? w potyczce z Epirotami. Sojusznikom uda?o si? zniszczy? flot? tazejsk? w bitwie w zatoce Ainas oraz zaj?? Beoti?. Kontruderzenie Tazos spad?o na Alis. W latach 443-446 EL Attyka by?a ci?gle pl?drowana i ostatecznie polis wycofa?o si? z wojny. Nadal jednak prowadzi?o j? Chalkis. W 448 roku ?mia?y atak Chalkidejczyków zaj?? port Libis i pomimo wysi?ków Tazos nie uda?o si? go odzyska?.
Druga po?owa lat czterdziestych V wieku EL by?a w Aonion czasem chaosu. Polis Fokion zaatakowa?o ?wi?te miasto Rodonis, w którym ci?gle jeszcze przechowywano resztki Egidy i w którym znajdowa?a si? wielka wyrocznia boga Mannasa. Oburzenie by?o na tyle du?e, i? wi?kszo?? poleis Aonion uformowa?o ?wi?t? Symmachi? (bez Trojzeny, Tazos by?o wrogie tej inicjatywnie) maj?c? ukara? zuchwalców. Fokejczycy nawi?zali jednak sojusz z Epirotami dzi?ki któremu przez kilka lat udawa?o si? im parali?owa? dzia?ania si? przeciwnika w Anis. Odrodzi?a si? te? rywalizacja Sargos z Alis - w 449 roku EL Sargejczycy uderzyli na sprzymierzone z Alis Itomenoj rozpoczynaj?c trzyletni? Wojn? ?a?cuchów, zako?czon? kolejnym upokorzeniem polis Egezyppidów. W samej Trojzenie przeciw dominacji Tazos wyst?pi?o polis Antylochis. Tazejczycy przestali panowa? nad sytuacj?.
Wtedy w sprawy Aonion ponownie wkroczy?a Haukonia.

[Watcher]

OKRES HAUKO?SKI


Odpowiedzialn? za ponowny wzrost si?y Haukonii by?a królowa Irena, która obj??a tam rz?dy w 423 roku EL. Pierwsze osiem lat jej panowania wype?ni?y mordercze walki z separatystami oraz zwolennikami jej s?abego umys?owo brata Perdykkasa, ostatecznie zd?awi?a opór dzi?ki swej ?elaznej woli i tajnej wspó?pracy z Markiem Flaminiuszem z Republiki Vandejskiej.
Irena odbudowa?a autorytet silnej w?adzy królewskiej i odrodzi?a zwierzchno?? Haukonii nad Hermandi?. Hoplici hauko?scy dotarli te? do Kalonii, gdzie pokonali ?yj?ce tam plemiona torryjskie Swebów i Lazigetów. W 443 roku EL Trazybulos, najwybitniejszy wódz hauko?ski i jednocze?nie kochanek Ireny podporz?dkowa? w?adczyni z Pelli wszystkie pallandyjskie kolonie z pó?nocnych wybrze?y Morza Hauko?skiego. Wtedy uwaga Ireny skupi?a si? na Aonion.
W pocz?tkach lat pi??dziesi?tych V wieku EL Aonion by?o aren? kilku wojen. Najkrwawsz? by?a tak zwana Wojna ?wi?ta, podczas której si?y ?wi?tej Symmachii wyj?tkowo nieudolnie stara?y si? wymanewrowa? si?y Fokejczyków operuj?ce wokó? Rodonis. W 451 roku EL Fokejczycy i Epiroci zadali sprzymierzonym ci??k? kl?sk? pod Eskanisem dzi?ki czemu ich rajdy dotar?y a? na przedpola polis Leukene we wschodniej Selene. Ziemie Anis niemal w ca?o?ci by?y ju? kontrolowane przez ?wi?tokradców. Poza tym, nadal wlok?a si? wojna Symmachii Pó?nocnej z Chalkidike. Tazejczycy bezskutecznie usi?owali zdoby? Libis, ostatecznie w 452 roku EL zostali zmienieni przez sojuszników z Atrei. Tazos nie potrafi?o te? opanowa? rebelii Antylochis, polis które wyst?pi?o z Symmachii Pó?nocnej.
W 452 roku EL królowa Irena og?osi?a wst?pienie do ?wi?tej Symmachii. Jej deklaracj? zignorowano, lecz nie mo?na by?o ju? zignorowa? jej inwazji na Epir. Trazybulos ogniem i mieczem zmusi? Epirotów do porzucenia sojuszu z Fokejczykami, po czym jesieni? tego samego roku w prawdziwie b?yskawicznej kampanii spad? na terytorium Fokion od pó?nocy. Polis zosta?o zdobyte i zburzone a Irena otrzyma?a tytu? Stra?nika Egidy, dzi?ki czemu zyska?a faktyczn? dominacj? w Anis.
Cz??? konserwatywnych poleis ze ?wi?tej Symmachii nie potrafi?o si? pogodzi? z obecno?ci? znienawidzonych Hauków w centrum Aonion. Trójprzymierze Alis-Beotia-Itomenoj w 459 roku EL za?o?y?o Symmachi? Po?udniow? i ?wi?ta Symmachia w praktyce przesta?a istnie?. W mi?dzyczasie jednak pod zwierzchnictwem Haukonii znalaz?a si? Symmachia Pó?nocna, ostatecznie dokona?o si? to w 454 roku EL gdy Haukowie pomogli Tazos zdoby? Antylochis. W samym Antylochis zacz?? stacjonowa? hauko?ski garnizon.
W latach sze??dziesi?tych si?y Haukonii i Tazejczyków dokona?y podboju Araksji, ?ami?c pot?g? miasta Trebizond. Wywo?a?o to wojn? z Symmachi? Po?udniow? (465-474 EL) która udowodni?a, i? ?adna ze stron nie jest w stanie pokona? drugiej. Ta Wojna Trebizondzka wyniszczy?a Aonion niemal w równym stopniu, jak Wojna Trzydziestoletnia.
W 476 roku EL zmar?a Irena i na hauko?ski tron wst?pi? jej najm?odszy syn Perseusz. Rok pó?niej zmar? Trazybulos. ?mier? ludzi, którzy zmienili histori? Aonion zwiastowa?a nast?pne zmiany. Tym razem o charakterze ostatecznym.

[Watcher]

WOJNY VANDEJSKIE


W 481 roku EL na wyspie Lados obalono trzyosobow? Rad? Znakomitych i restytuowano demokracj?, zlikwidowan? tam 11 lat wcze?niej. Wybrani przez lud stratedzy poprosili o przyj?cie do Symmachii Pó?nocnej, pro?ba bezzw?ocznie zosta?a zaakceptowana.
Problem polega? na tym, ?e wcze?niej Rada Znakomitych og?osi?a Lados sprzymierze?cem Republiki Vandejskiej. Kwiryci nie zamierzali by? na to oboj?tni.
W 482 roku flota vandejska dokona?a inwazji. Dwa legiony Republiki szybko z?ama?y opór Ladejczyków i rozpocz??y obl??enie miasta sto?ecznego. Król Perseusz zadecydowa? o wys?aniu odsieczy. O Vandejczykach Pallandowie mieli wtedy jak najgorsze zdanie, g?ównie z powodu kl?sk jakie legiony ponios?y w walkach z Sargos jeszcze w Epoce Kolonizacji. Haukowie nie docenili jednak vandejskiej floty, która w bitwie pod Lados zada?a straszn? kl?sk? si?om Perseusza.
W 483 roku EL pi?? legionów Republiki z podbitej wcze?niej Terantii wdar?o si? na terytorium Haukonii. Niedo?wiadczony Perseusz podzieli? swe si?y, czym tylko u?atwi? spraw? naje?d?com. Pod Kynoskefalaj straci? panowanie i ?ycie.
Przygniataj?ca kl?ska Haukonii zaalarmowa?a pozosta?ym Pallandów. Hegemon Symmachii Pó?nocnej po ?mierci Perseusza nie mia? prawowitego nast?pcy tronu i pogr??y? si? w chaosie, co wykorzysta?o Tazos, przejmuj?c przywództwo. W Tazos spore wp?ywy mia? wtedy charyzmatyczny Labdakos marz?cy o stworzeniu trwa?ej politycznej federacji Wdowich Plemion. W wyniku zagro?enia z Pelleum te plany zacz??y nabiera? realnych kszta?tów. Labdakos wykorzysta? zap?dzenie si? pojedynczego legionu pod Antylochis, by doszcz?tnie go tam rozbi? jesieni? 483 roku EL.
Bitwa pod Antylochis mia?a powa?ne konsekwencje. Senat Vandei pocz?tkowo nie chcia? anga?owa? si? w wojn? z ca?ym Aonion, ale teraz przewa?y?o tam stronnictwo d???ce do agresywnej ekspansji. Wczesn? wiosn? skapitulowa?o wreszcie Lados i Vandejczycy mieli zabezpieczon? flank? do rozpocz?cia szerszej inwazji. W 484 roku EL spacyfikowali wi?kszo?? Haukonii (poza terenami wysokogórskimi, gdzie utrzymywali si? partyzanci syna Trazybulosa, Anaksagorasa) i zawarli traktat ze znowu wolnymi Hermandami. Nawi?zali te? kontakty z Symmachi? Po?udniow?, która popisuj?c si? nieprawdopodobn? wr?cz krótkowzroczno?ci? s?dzi?a, i? zdo?a r?kami Vandejczyków pozby? si? konkurenta z pó?nocy.
W 485 roku EL wielka, licz?ca ponad 40000 legionistów armia vandejska pod dowództwem Aulusa Juliusza dokona?a inwazji Trojzeny. Przera?ony jej wielko?ci? Labdakos zamkn?? si? w murach miast apeluj?c do pozosta?ych sojuszników z Symmachii o zorganizowanie odsieczy. Ale ta nie nadesz?a. Symmachia Pó?nocna prze?ywa?a gwa?town? erozj?, Antylochis samo otworzy?o bramy przed naje?d?cami, wi?kszo?? poleis z Anis w ogóle nie odpowiedzia?o a Libis nagle wst?pi?o do Symmachii Po?udniowej. Ostatecznie armia Symmachii Pó?nocnej utworzona zosta?a g?ównie przez Atre? i Patras i nie o?mieli?a si? przej?? na pó?nocn? stron? Egerii, maj?c respekt przed dwukrotnie liczniejszymi Vandejczykami.
Rok pó?niej by?o jeszcze gorzej. Trebizond wznowi? wojn? w Araksji, do 487 roku oczyszczaj?c j? z Hauków i Wdowich Plemion. Aulus Juliusz przeszed? Egeri? i zablokowa? wszystkie miasta po?udniowej Trojzeny, armia Symmachii Pó?nocnej wycofa?a si? na po?udnie, w okolice Misai. Czuj?cy zmieniaj?cy si? wiatr historii Epiroci bez walki ukorzyli si? przed Republik? i g??bokimi rajdami pustoszy? zacz?li Arkadi?. W pa?dzierniku 486 roku EL skapitulowa?o Tazos.
W 487 roku Aulus Juliusz podpisa? w Misai traktat pokojowy z Symmachi? Pó?nocn?, na mocy którego symmachia ta sta?a si? foederati Republiki. Haukonia zosta?a wcielona do Vandei jako prowincja, aczkolwiek nadal cz??? jej terytorium pozostawa?a poza kontrol? vandejsk?.
Traktatu nie ratyfikowa?o ?adne polis z Anis oraz Symfajon z Arkadii. Istnia?a równie? kwestia Libis, które przesz?o do Symmachii Po?udniowej, Wdowie Plemiona rz?dz?ce teraz Symmachi? Pó?nocn? nigdy nie zaakceptowa?y tej decyzji. Libis sta?o si? dzi?ki temu dogodnym pretekstem dla Republiki, by wkroczy? do po?udniowego Aonion.
W 490 roku EL Labdakos niespodziewanie zaatakowa? Libis i zdoby? je ?mia?ym szturmem. Zgodnie z oczekiwaniami Symmachia Po?udniowa og?osi?a wojn?, a poniewa? Tazos by?o vandejskim federatem, Vandea uzyska?a casus belli. Aulus Juliusz w ostatniej kampanii swego ?ycia przeprowadzi? ?mia?? inwazj? na wybrze?ach Agis i pod Itomenoj rozgromi? pallandyjskich hoplitów. To by? straszny cios. Itomenoj, jedno z trzech najwa?niejszych polis Symmachii Po?udniowej pad?o w ci?gu tygodnia. Przera?one Alis, pozbawione wszelkiej nadziei na odsiecz skapitulowa?o samo. Trzeci hegemon symmachii, Beotia, kontynuowa?a jednak zaskakuj?co d?ugi opór. W roku 493 roku EL Beoci odzyskali nawet Libis i zagrozili Misai. Vandejczycy zaj?ci dobijaniem hauko?skiego oporu nie interweniowali. Ostatecznie Republika zastosowa?a sprawdzony ju? scenariusz i napu?ci?a jednych Pallandów na drugich. W 494 roku EL Republika nawi?za?a sojusz z Sargos, które przez Bram? Leuke?sk? dokona?o inwazji Selene, koordynuj?c to z atakiem dwóch legionów id?cych od strony Alis. Pod Medestos armia beocka zosta?a wyci?ta w pie? i opór resztek Symmachii Po?udniowej si? sko?czy?.
Vandejczycy czuli si? w Aonion coraz pewniej. Itomenoj i Alis zosta?y bezpo?rednio w??czone do Vandei jako prowincja Attyka (niezbyt poprawnie, Itomenoj le?a?o przecie? w Agis). Poleis z Selene i Anis zmuszone zosta?y do w??czenia si? do Symmachii Pó?nocnej. Sargos osi?gn??o status amicus Republiki.
Do ostatniego zrywu poprowadzi? Pallandów (o ironio) Anaksagoras, nieugi?ty Hauk z pó?nocy. Wykorzysta? on fakt, i? nowe porz?dki nie podoba?y si? w Aonion niemal nikomu, legiony dokonywa?y brutalnych rekwizycji a wszystkie poleis zosta?y obci??one ogromn? wojenn? kontrybucj?, która do Republiki zrazi?a nawet sojusznicze Tazos. Pojawienie si? partyzantów Anaksagorasa w Stagiros (500 EL) wywo?a?o p?omie? buntu. Anaksagoras og?osi? reaktywacj? ?wi?tej Symmachii, do której zaprosi? wszystkich Pallandów. Po pierwszych sukcesach przy??czy?o si? do niego Tazos, Symfajon, Beotia i Senopilus z Agis. Po trzech latach przera?aj?cych walk Trojzena zmieniona zosta?a w dymi?ce pogorzelisko, a Beotia w ogóle przesta?a istnie?, zburzona do gruntu przez Vandejczyków. W sierpniu 503 roku EL przedstawiciele wszystkich poleis Aonion zmuszone zosta?y do przyjazdu do Korkyry. Tam Tytus Raminiusz og?osi? w??czenie ca?ego Aonion do nowej prowincji o tej w?a?nie nazwie. Oporu nie by?o.
Rok pó?niej po triumfie na ulicach Vandei uduszono Anaksagorasa, ostatni? nadziej? Pallandów.